Een onuitwisbare indruk

Door: Florine Jonker

Heb je wel eens dat je een voorwerp ziet en dat er opeens een herinnering in je opkomt? Een oude teddybeer, de magneetletters op de koelkast waarmee je vroeger woorden leerde spellen. Of de geur van glühwein die je meeneemt naar die ene kerst die je vierde bij oma? Theatermaker Fien Leysen heeft dat bij een pen. Of eigenlijk is het een “tintenkiller”: een pen waarmee je niet alleen kunt schrijven, maar waarmee je ook inkt kunt uitwissen. De herinnering die ze aan deze pen koestert, hoopt ze altijd bij zich te dragen. Maar hoe kun je ooit zeker weten wat je wel of niet zult vergeten?

In haar voorstelling Wat (Niet) Weg Is wordt je als bezoeker in kleine groepjes meegenomen naar een donkere zaal. In deze zaal staan verschillende voorwerpen uitgestald op zwarte zuilen, waaronder de tintenkiller. Je mag zelf rondlopen en alles rustig in je opnemen. Vervolgens neemt Fien je mee naar een ruimte met allemaal kleine hokjes die van elkaar gescheiden worden door zwarte doeken. In elk hokje staat een tafel, een stoel en een beamer scherm. Elke bezoeker neemt plaats op een stoel in een hokje en zet de koptelefoon op die daar klaarligt. Fien neemt plaats tegenover je.

“Tegen zeven personen tegelijk, maar toch één op één”

Of eigenlijk ziet elke bezoeker een live stream van Fien die in haar eigen hokje tegen een camera praat en zo op een intieme manier haar verhaal deelt: tegen zeven personen tegelijk, maar toch één op één. Afwisselend zie je Fien achter haar tafel, beelden van hoe ze op haar computerscherm een brief schrijft aan de tintenkiller-fabrikant, filmfragmenten uit haar jeugd en beelden van de interviews die ze hield met geheugen-experts. Alles draait om de vraag: wat blijft er nog over van iemand als hij of zij er zelf niet meer is?

Er zit een mooie parallel tussen de manier waarop je je als bezoeker door deze voorstelling beweegt en de manier waarop de voorstelling thematisch is opgebouwd. Je begint onderzoekend, laat neutraal je blik glijden over voorwerpen die voor jou (nog) weinig betekenis hebben, en wordt vervolgens uitgenodigd om plaats te nemen in je eigen hokje. Je krijgt letterlijk je eigen ruimte om de voorstelling op jouw persoonlijke manier te beleven. Op eenzelfde manier begint Fien haar verhaal onderzoekend.

“Waar gaat iemands levensenergie heen als het hart niet meer klopt?”

Ze benadert neurowetenschappers met de vraag of herinneringen ooit echt kunnen verdwijnen uit ons brein en ze vraagt een dame van 91 wat haar meest dierbare en onuitwisbare herinneringen zijn. Ze vraagt ook wat deze mensen denken dat er gebeurt met iemands ziel wanneer deze het lichaam verlaat. Volgens de wet van behoud van energie kunnen dingen namelijk nooit echt verdwijnen. Maar waar gaat iemands levensenergie dan heen als het hart niet meer klopt?

Tot op dat punt is het als bezoeker mogelijk om op een veilige, neutrale manier mee te gaan in haar onderzoek. Totdat ze je uitnodigt om stil te staan bij de vraag wat gemis voor jou zelf betekent. Aan wie denk jij bij dit thema? Met wie zou jij hierover willen praten? En wat zou je dan met ze delen? Dit is het punt dat je als bezoeker volledig aan je eigen associaties (en bijbehorende emoties) wordt overgelaten.

“Een ding is zeker: deze voorstelling maakt indruk.”

Juist het persoonlijke en intieme karakter van deze voorstelling maakt dat deze op ieder een ander effect zal hebben. De één is hevig geëmotioneerd door persoonlijke herinneringen aan verlies of door een besef van de ongrijpbaarheid van onze herinneringen. De ander komt naar buiten met een hernieuwde dankbaarheid voor het leven of nieuwe inzichten over wat er na de dood met ons gebeurd. Een ding is zeker: deze voorstelling maakt indruk. Misschien zelfs wel een indruk waar geen tintenkiller tegenop kan.

Eten!..

Zoals je van ons gewend bent is er ook dit jaar weer een heerlijke festivalhap voor €12,50. Kom langs in het Festivahart en koop bij de kassa je voucher om bij ons aan te schuiven!

Iedere dag een bijzondere festivalhap!