Een gesprek over realiteit en fictie met een beroepsleugenaar

Tea Lotte Middendorp

Door: Lies Mensink

Ik weet nog dat daar een festivalcentrum was!
Tom Struyf wijst naar het puin rond het geraamte van het Groninger Forum. Het is alweer lang geleden dat Tom op het Jonge Harten Festival voor het eerst De Tatiana Aarons Expierence en Vergeetstuk speelde. Nu vijf jaar later speelt Tom de voorstellingen in het Grand Theater opnieuw. In vijf jaar is niet alleen Groningen veranderd, Tom zelf ook.

Als we hem moeten geloven natuurlijk. “Ik ben in die vijf jaar zeker wel gegroeid, Vergeetstuk bijvoorbeeld als ik die speel dan denk ik soms “Jesus jongen grow up! Misschien zou Tatiana me nu niet meer overkomen, en daardoor zou ik de voorstelling niet gemaakt hebben, maar ik hoop het eigenlijk wel.” Aan de vrouw die een goedgelovige Tom in 2009 in Portugal met een goed verhaal 60 euro lichter maakte, hebben wij gelukkig een mooie voorstelling te danken.

Een plaats met duizend spiegels
Dat Tom de thema maand Fiction as Reality van het Grand Theatre afsluit, is absoluut geen toeval. Het thema is een rode draad in zijn werk en nog altijd actueel. In onze realiteit van fake news en alternative facts is het minstens net zo moeilijk om de fictie van werkelijkheid te onderscheiden als in Tom’s zijn voorstellingen. “Ik heb het gevoel dat dat heel subtiel ons persoonlijk leven binnensluipt. Vaak zonder dat we er erg in hebben.”

In De Tatiana Aarons Experience wordt Tom voorgelogen en in Vergeetstuk lijkt hij zichzelf te bedriegen. Dat hij ons dat allemaal toont in het medium van de leugen is een zeer bewuste keuze: “Theater is een super schizofrene plek en situatie, waar het spel van ‘wat is echt en wat niet’ duizend spiegels heeft”. In zijn voorstellingen gebruikt hij de dingen die hemzelf of zijn vrienden overkomen “als ingrediënten om een nieuw verhaal te construeren”. Toch krijg ik het gevoel dat hij me een beetje voorliegt als hij bescheiden zegt: “Ik ben een hele slechte verzinner ik kan moeilijk zomaar uit mijn duim zuigen.

Liegen we onszelf voor?
Wat is echt en wat niet? Daar laat Tom zich nooit over uit, want daar gaat het volgens hem juist over. Maar kan hij zelf nog de fictie van de werkelijkheid onderscheiden? “Omdat de voorstellingen ouder zijn en een mengeling van dingen die reëel gebeurd zijn en fictie, weet ik zelf ook niet meer zo goed hoe het zit.” We worden niet alleen bedrogen, maar liegen ook onszelf voor. Dit is precies waar Vergeetstuk mee speelt. Uit het Vergeetboek van psycholoog Douwe Draaisma leerde Tom dat “alles wat er achter ons ligt wordt ingekleurd door onszelf om gezond te blijven. Traumatische ervaringen worden vergeten of veranderd”. Zo ontstond er plots het idee voor een nieuwe voorstelling. Dat hij dit las in de wachtkamer van de tandarts kan alleen maar toevallig zijn.

Als ik met Tom napraat over talentontwikkeling en -niet geheel objectief- over het belang van plekken als het Grand Theatre en Jonge Harten blikt hij terug op zijn afstuderen: “er werd toen door oudere theatermakers tegen ons gezegd, ‘jullie krijgen het echt supermoeilijk, het is een supermoeilijke tijd’. Dat was in 2007, maar er waren toen nog veel productiehuizen die juist gesubsidieerd werden om met net afgestudeerden voorstellingen te maken. Dat was een veilige omgeving waar je nog echt op je bek mocht gaan. Nu zijn daar nog maar een paar van over. Ik denk het voor mensen die nu afstuderen wel echt nog veel moeilijker is.”

Maar dan om de moed niet in onze schoenen te laten zakken gaat, Tom tussen zijn vele mailtjes op zoek naar een quote uit de voorstelling “Will” van Romana Vrede: “Omdat het waardevol is om in een wereld te leven waarin je jezelf meer gunt dan het voor overleving strikt noodzakelijke. Omdat schoonheid de ziel voedt.” Al komen de woorden uit een theatervoorstelling en worden me naverteld door een beroepsleugenaar er is niets fictiefs aan.

Tom Struyf is vanavond nog met zijn Vergeetstuk te zien in het Grand Theatre

Festivalhart. Oosterstraat 7A

Ons festivalhart zit dit jaar aan de Oosterstraat 7A, achter het Grand Theatre. Dit is hét hart en dé ontmoetingsplek van het festi­ val. Je kunt hier terecht voor een goed gesprek, een dansje of een drankje. Ook kun je hier terecht met al je vragen bij het infopunt en kun je meteen een kaartje aanschaffen.

Kom gezellig langs voor een kop koffie of een borrel in het café!